Stop Loss nədir?
Tradingdə öyrənməli olduğun ən vacib anlayışlardan biri Stop Loss-dur. Traderlər bunu qısa şəkildə SL də adlandırırlar. Sadə dillə desək, Stop Loss əməliyyatın sənin əksinə hərəkət etdiyi halda maksimum nə qədər zərər etməyə hazır olduğunu əvvəlcədən müəyyən etməyə imkan verir.
Qiymət təyin etdiyin Stop Loss səviyyəsinə çatdıqda əməliyyatın bağlanması üçün avtomatik əmr işə düşür. Yəni bütün günü qrafikin qarşısında oturub qiyməti izləməyinə ehtiyac yoxdur. Stop Loss-u əvvəlcədən təyin edirsən və bazar həmin səviyyəyə çatdıqda sistem əməliyyatın bağlanmasını icra edir.
Stop Loss necə işləyir?
Bunu XAU/USD üzərindən çox sadə nümunə ilə izah edək. Təsəvvür et ki, qızılın qiyməti 4000.00-dır və sən qiymətin yüksələcəyini düşünərək Buy əməliyyatı açırsan. Amma eyni zamanda özünə deyirsən: “Mənim analizim səhv çıxsa, maksimum 100 pip risk etmək istəyirəm.”
Bizim istifadə etdiyimiz sistemə görə:
4000.00 → 4000.10 = 1 pip
4000.00 → 4001.00 = 10 pip
4000.00 → 4010.00 = 100 pip
Deməli, 4000.00-dan Buy açmısansa və maksimum 100 pip risk etmək istəyirsənsə, Stop Loss səviyyəsini 3990.00 ətrafında təyin edə bilərsən.
Qiymət yüksəlsə, əməliyyatın qazanca gedəcək. Qiymət düşərək Stop Loss səviyyəsinə çatsa, əməliyyat bağlanacaq və zərərin əvvəlcədən müəyyən etdiyin səviyyədə məhdudlaşdırılacaq.
Sell əməliyyatında Stop Loss necə qoyulur?
Buy əməliyyatında Stop Loss giriş qiymətinin aşağısında yerləşdirilir. Sell əməliyyatında isə bunun əksi baş verir.
Məsələn, XAU/USD 4000.00 qiymətindədir və sən Sell əməliyyatı açırsan. Əgər maksimum 100 pip risk etmək istəyirsənsə, Stop Loss səviyyən təxminən 4010.00 ola bilər.
Buy əməliyyatı → Stop Loss aşağıda
Sell əməliyyatı → Stop Loss yuxarıda
Bunu yadda saxlamaq kifayətdir.
Stop Loss niyə vacibdir?
Tradingdə heç kim bazarın növbəti hərəkətini 100% dəqiqliklə bilmir. Analizin nə qədər yaxşı olsa da, bazar istənilən anda sənin gözlədiyinin əksinə hərəkət edə bilər. Stop Loss-un əsas məqsədi də məhz belə vəziyyətlərdə kapitalını qorumaqdır.
Məsələn, 1000 dollarlıq hesabın olduğunu düşün. Bir əməliyyatda nə qədər risk edəcəyini əvvəlcədən müəyyən etmədən bazara daxil olsan, bir səhv qərar balansının böyük hissəsini itirməyinə səbəb ola bilər.
Stop Loss istifadə etdikdə isə əməliyyata girməzdən əvvəl deyirsən: “Bu trade səhv olsa, mən maksimum bu qədər itirəcəyəm.” Bu, tradingdə çox vacib düşüncə tərzidir.
Stop Loss zərərin qarşısını tamamilə alır?
Xeyr. Stop Loss-un məqsədi ümumiyyətlə zərər etməmək deyil. Tradingdə zərərli əməliyyatların olması normaldır. Stop Loss-un məqsədi həmin zərərin nəzarətdən çıxmasının qarşısını almaqdır.
Məsələn, 50 dollar zərər etməyi planlaşdırdığın əməliyyat Stop Loss olmadan 100, 200 və hətta daha böyük zərərə çevrilə bilər. Stop Loss sənə əvvəlcədən müəyyən etdiyin risk planına əməl etməyə kömək edir.
Stop Loss hara qoyulmalıdır?
Burada yeni başlayanların etdiyi böyük səhvlərdən biri Stop Loss-u təsadüfi məsafədə yerləşdirməkdir. Məsələn: “Mən 50 pip risk etmək istəyirəm, ona görə SL-i 50 pip uzağa qoyuram.” Bu həmişə düzgün yanaşma deyil.
Stop Loss ilk növbədə analizinin artıq etibarsız olduğu nöqtəyə qoyulmalıdır. Məsələn, Buy əməliyyatı açmısansa və analizinin əsaslandığı güclü support səviyyəsi varsa, Stop Loss həmin struktur nəzərə alınaraq müəyyən edilə bilər.
Daha sonra həmin Stop Loss məsafəsinə və hesabında risk etmək istədiyin məbləğə uyğun lot seçirsən.
Düzgün ardıcıllıq belədir:
Əvvəl Stop Loss səviyyəsini müəyyən et.
Sonra riskini hesabla.
Daha sonra uyğun lot seç.
Lotu əvvəl seçib Stop Loss-u ona uyğunlaşdırmaq risk idarəetməsini poza bilər.
Stop Loss və Lot arasında necə əlaqə var?
Stop Loss ilə lot bir-birindən ayrı düşünülməməlidir. Təsəvvür et ki, iki trader eyni yerdən əməliyyat açır və hər ikisinin Stop Loss-u 100 pip uzaqdadır.
Birinci trader 0.01 lot, ikinci trader isə 1.00 lot istifadə edir. Hər ikisinin Stop Loss məsafəsi eyni olsa da, dollarla edəcəkləri zərər eyni olmayacaq. Çünki lot böyüdükcə hər pipin maliyyə dəyəri də artır.
Buna görə Stop Loss məsafəsini bilməklə yanaşı, uyğun lot ölçüsünü seçmək də vacibdir.
Stop Loss-u sonradan dəyişmək olar?
Bəli, MT5-də açıq əməliyyatın Stop Loss səviyyəsini dəyişmək mümkündür. Amma burada çox vacib bir məsələ var. Traderlərin etdiyi ən təhlükəli səhvlərdən biri qiymət Stop Loss-a yaxınlaşdıqca SL-i daha da uzaqlaşdırmaqdır.
Məsələn, əvvəl 100 pip risk planlaşdırmısan. Qiymət sənə qarşı gedir və Stop Loss-a yaxınlaşır. Sən isə zərəri qəbul etmək istəmədiyin üçün Stop Loss-u 200 pip uzağa çəkirsən. Qiymət yenə yaxınlaşır və bu dəfə 300 pip edirsən.
Belə etdikdə artıq əvvəlcədən hazırladığın risk planının heç bir mənası qalmır.
Stop Loss-u Breakeven etmək nədir?
Tradingdə tez-tez eşidəcəyin başqa bir ifadə də Breakeven və ya qısaca BE-dir. Təsəvvür et ki, 4000.00-dan Buy açmısan və qiymət artıq sənin istiqamətində yaxşı hərəkət edib.
Bu zaman bəzi traderlər Stop Loss-u ilkin zərər nöqtəsindən götürərək giriş qiymətinə yaxınlaşdırırlar. Buna əməliyyatı Breakeven etmək deyilir. Məqsəd bazar geri qayıdarsa əməliyyatdan böyük zərərlə çıxmamaqdır.
Amma Stop Loss-u çox tez Breakeven etmək də düzgün deyil. Qiymət kiçik bir geri çəkilmə edib səni əməliyyatdan çıxardıqdan sonra yenidən sənin istiqamətində hərəkət edə bilər. Ona görə Breakeven də strategiyaya uyğun istifadə olunmalıdır.
Stop Loss həmişə dəqiq qiymətdən icra olunur?
Normal bazar şəraitində Stop Loss təyin etdiyin səviyyəyə yaxın qiymətdən icra oluna bilər. Lakin çox sürətli bazar hərəkətləri, yüksək volatillik və ya vacib xəbərlər zamanı qiymət sürətlə dəyişə bilər.
Belə vəziyyətlərdə Stop Loss-un faktiki icra qiyməti təyin etdiyin qiymətdən fərqli ola bilər. Bu, əvvəlki məqalədə danışdığımız Slippage anlayışı ilə əlaqəlidir.
Ona görə Stop Loss riski idarə etmək üçün çox vacib vasitə olsa da, hər vəziyyətdə dəqiq müəyyən edilmiş qiymətdən icraya zəmanət kimi qəbul edilməməlidir.
Yeni başlayanların etdiyi səhvlər
Ən böyük səhv ümumiyyətlə Stop Loss istifadə etməməkdir. Trader düşünür: “Qiymət geri qayıdacaq.” Amma qiymət geri qayıtmaq əvəzinə daha da əks istiqamətdə hərəkət edə bilər.
İkinci böyük səhv Stop Loss-u həddindən artıq yaxın qoymaqdır. Bazar normal hərəkəti zamanı SL-ə toxunur, trader əməliyyatdan çıxır və bir neçə dəqiqə sonra qiymət onun gözlədiyi istiqamətə gedir.
Digər səhv isə Stop Loss-u emosiyaya görə dəyişməkdir. Əməliyyata girməzdən əvvəl plan hazırlamısansa, bazara daxil olduqdan sonra qorxu və ya ümid həmin planı dəyişməməlidir.
Nəticə
Stop Loss tradingdə kapitalını qorumaq üçün istifadə olunan ən vacib vasitələrdən biridir. Stop Loss sənə hər əməliyyatdan əvvəl maksimum nə qədər risk etməyə hazır olduğunu müəyyən etməyə kömək edir.
Əsas məqsəd bütün əməliyyatları qazanc ilə bağlamaq deyil. Bu mümkün deyil. Əsas məqsəd səhv etdiyin zaman kiçik zərər etmək, düzgün analiz etdiyin zaman isə planına uyğun hərəkət etməkdir.
Yaxşı trader zərər etməyən trader deyil. Zərərini idarə etməyi bacaran traderdir.
Növbəti məqalədə Take Profit nədir? mövzusunu izah edəcəyik və əməliyyatda qazancı əvvəlcədən hansı səviyyədə götürəcəyimizi necə müəyyən edə biləcəyimizi öyrənəcəyik.
Tradingə başlamağa hazırsan?
Əgər tradingə mənimlə birlikdə başlamaq və təqdim etdiyimiz bütün üstünlüklərdən yararlanmaq istəyirsənsə, aşağıdakı link vasitəsilə XM brokerində hesab aça bilərsən.
👉 Qeydiyyat Linki: XM-də qeydiyyatdan keç
Bu link vasitəsilə qeydiyyatdan keçən istifadəçilər aşağıdakı üstünlüklərdən yararlanırlar:
✅ Brokerlə bağlı problemlərin daha sürətli həll olunması
✅ VIP Trading qrupuna pulsuz giriş (özəl dərslər və canlı trade sessiyaları)
✅ Böyük mükafatlı yarışlarda iştirak imkanı
✅ XP xalları qazanaraq məşhur trading kitablarını və e-kitabları əldə etmək
✅ Mentor və komandamızla birbaşa əlaqə saxlamaq imkanı
✅ XM-in təqdim etdiyi bonus kampaniyaları və xüsusi təkliflərdən yararlanmaq
✅ Gələcəkdə təqdim olunacaq bütün layihələr, tədbirlər və imkanlardan faydalanmaq
