Spread nədir?
Tradingə yeni başlayan insanların əməliyyat açdıqdan sonra diqqət etdiyi ilk şeylərdən biri budur: “Mən əməliyyatı indi açdım, niyə artıq zərərdəyəm?” Bunun əsas səbəblərindən biri spread-dir.
Sadə dillə desək, spread bir maliyyə alətinin alış və satış qiyməti arasındakı fərqdir. MT5-də XAU/USD qrafikinə baxdıqda eyni anda iki fərqli qiymət görə bilərsən. Bunlardan biri Bid, digəri isə Ask qiymətidir. Bu iki qiymət arasındakı fərq spread adlanır.
Spread necə işləyir?
Təsəvvür et ki, XAU/USD üzrə qiymətlər belədir:
Bid: 4000.00
Ask: 4000.20
Burada alış və satış qiyməti arasında 0.20 fərq var. Bizim istifadə etdiyimiz pip hesablamasına görə:
4000.00 → 4000.10 = 1 pip
4000.00 → 4000.20 = 2 pip
Bu nümunədə spread 2 pipdir. Əgər həmin anda əməliyyat açsan, əməliyyatın təxminən bu fərq qədər mənfi başlamasını görə bilərsən.
Bid və Ask nədir?
Spread-i tam başa düşmək üçün əvvəlcə Bid və Ask qiymətlərini bilməlisən. Ask qiyməti bazardan alış edə bildiyin qiymətdir, Bid qiyməti isə satış edə bildiyin qiymətdir.
Bu iki qiymət adətən tam eyni olmur və onların arasında müəyyən fərq olur. Məhz həmin fərq spread-dir.
Niyə əməliyyat açan kimi zərər göstərir?
Bu, yeni başlayanların ən çox verdiyi suallardan biridir. Məsələn, Buy əməliyyatı açırsan və görürsən ki, əməliyyat dərhal kiçik zərərlə başlayıb. Bu, bazarın mütləq sənin əksinə hərəkət etdiyi demək deyil.
Səbəblərdən biri Bid və Ask arasındakı spread ola bilər. Qiymət əvvəlcə həmin fərqi keçməlidir ki, əməliyyatın sıfır nöqtəsinə yaxınlaşsın.
Spread həmişə eyni olur?
Xeyr. Spread bazar şəraitindən, istifadə etdiyin brokerdən, hesab növündən və maliyyə alətindən asılı olaraq dəyişə bilər. Xüsusilə bazarda çox böyük hərəkət olduqda spread genişlənə bilər.
Məsələn, ABŞ-dan vacib iqtisadi xəbər açıqlanır və qızıl bir neçə saniyə ərzində sürətlə hərəkət etməyə başlayır. Belə vəziyyətlərdə normal vaxtda gördüyün spread ilə xəbər zamanı gördüyün spread eyni olmaya bilər.
Spread niyə artır?
Spread müxtəlif səbəblərdən arta bilər. Ən çox rast gəlinən səbəblərdən biri yüksək volatillikdir. Bazar çox sürətli hərəkət etdikdə alış və satış qiymətləri arasındakı fərq genişlənə bilər.
Digər səbəb likvidliyin azalmasıdır. Bəzi saatlarda bazarda daha az iştirakçı olur və nəticədə spread normaldan yüksək ola bilər. Vacib iqtisadi xəbərlər zamanı da spreadin artması mümkündür.
Buna görə əməliyyat açmazdan əvvəl yalnız qrafikə deyil, mövcud spreadə də baxmaq faydalıdır.
XAU/USD-də Spread niyə vacibdir?
Biz əsasən qızıl, yəni XAU/USD üzərində trading etdiyimiz üçün spread bizim üçün xüsusilə vacibdir. Qızıl çox hərəkətli alətdir.
Xüsusilə böyük iqtisadi xəbərlər, faiz qərarları və ABŞ iqtisadiyyatı ilə bağlı vacib məlumatlar açıqlananda qiymətdə sürətli hərəkətlər görə bilərik. Belə anlarda spread də genişlənə bilər.
Əgər çox kiçik Stop Loss ilə əməliyyat açırsansa və spreadi nəzərə almırsansa, planladığından fərqli nəticə ilə qarşılaşa bilərsən.
Spread qazanc və zərərə necə təsir edir?
Spread trading xərclərindən biridir. Spread nə qədər böyükdürsə, əməliyyatın qazanca keçməsi üçün qiymətin də bir o qədər çox hərəkət etməsi lazım ola bilər.
Məsələn, 1 pip spread olan vəziyyətlə 5 pip spread olan vəziyyət eyni deyil. Xüsusilə Scalping edən və kiçik qiymət hərəkətlərindən qazanc götürməyə çalışan traderlər üçün spread daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Çünki məqsədin 10 pip qazancdırsa, bir neçə pip spread nəticəyə ciddi təsir edə bilər.
Amma daha uzun məsafəli əməliyyatlarda spreadin ümumi əməliyyata təsiri nisbətən daha az hiss oluna bilər.
Spread və Lot arasında əlaqə varmı?
Bəli. Spread pip ilə ölçülə bilər, amma həmin spreadin sənə dollarla nə qədər başa gəlməsi istifadə etdiyin lot ölçüsündən asılıdır.
Məsələn, eyni spread zamanı 0.01 lotla açılmış əməliyyatla 1.00 lotla açılmış əməliyyatın maliyyə təsiri eyni olmayacaq. Lot böyüdükcə hər pipin dollar dəyəri də böyüyür.
Buna görə yalnız “Spread neçə pipdir?” sualını vermək kifayət deyil. İstifadə etdiyin lotu da nəzərə almalısan.
Spread və Slippage eyni şeydir?
Xeyr. Yeni başlayanların tez-tez qarışdırdığı iki anlayış Spread və Slippage-dir.
Spread Bid və Ask qiymətləri arasındakı fərqdir. Slippage isə əməliyyatı açmaq istədiyin qiymətlə əməliyyatın faktiki icra olunduğu qiymət arasında yarana bilən fərqdir.
Məsələn, çox sürətli bazarda Buy düyməsinə basdığın anda qiymət dəyişə bilər və order başqa qiymətdən icra oluna bilər. Bu slippage-dir.
Yəni Spread və Slippage bir-birindən fərqli anlayışlardır.
Spread harada görünür?
MetaTrader 5 platformasında Bid və Ask qiymətlərini görə bilərsən. Bu qiymətlər arasındakı fərqə baxaraq mövcud spread haqqında fikir əldə etmək mümkündür.
Tradingə başlamazdan əvvəl platformada bu qiymətlərin necə göstərildiyini öyrənmək vacibdir. Xüsusilə XAU/USD kimi sürətli hərəkət edən alətdə əməliyyat açmazdan əvvəl spreadi yoxlamağı vərdiş halına gətirmək faydalıdır.
Yeni başlayanların etdiyi səhvlər
Ən böyük səhvlərdən biri spreadi ümumiyyətlə nəzərə almamaqdır. Trader qrafikdə giriş nöqtəsini müəyyən edir, Stop Loss və Take Profit seçir, amma spreadi hesaba qatmır.
Digər səhv yüksək volatillik zamanı normal bazar şəraitindəki spreadi gözləməkdir. Xəbər zamanı bazar şərtləri dəyişə bilər.
Bir başqa səhv isə Spread və Slippage anlayışlarını eyni hesab etməkdir. Bu iki anlayışı düzgün ayırmaq trading xərclərini və əməliyyatların necə icra olunduğunu daha yaxşı başa düşməyə kömək edir.
Nəticə
Spread alış və satış qiyməti arasındakı fərqdir və trading zamanı nəzərə alınmalı əsas anlayışlardan biridir.
Sadə şəkildə:
Ask = alış qiyməti
Bid = satış qiyməti
Ask və Bid arasındakı fərq = Spread
Spread nə qədər böyükdürsə, əməliyyatın qazanca keçməsi üçün qiymətin bir o qədər çox hərəkət etməsi lazım ola bilər. Xüsusilə XAU/USD üzərində trading edərkən xəbər vaxtlarında və yüksək volatillik olan anlarda spreadə diqqət etmək vacibdir.
Artıq Lot, Pip və Spread anlayışlarını bilirsənsə, əməliyyatın ölçüsünü və xərclərini daha yaxşı başa düşməyə başlayırsan.
Növbəti məqalədə Stop Loss nədir? mövzusunu izah edəcəyik və bir əməliyyatda maksimum zərərimizi əvvəlcədən necə müəyyən edə biləcəyimizi öyrənəcəyik.
Tradingə başlamağa hazırsan?
Əgər tradingə mənimlə birlikdə başlamaq və təqdim etdiyimiz bütün üstünlüklərdən yararlanmaq istəyirsənsə, aşağıdakı link vasitəsilə XM brokerində hesab aça bilərsən.
👉 Qeydiyyat Linki: XM-də qeydiyyatdan keç
Bu link vasitəsilə qeydiyyatdan keçən istifadəçilər aşağıdakı üstünlüklərdən yararlanırlar:
✅ Brokerlə bağlı problemlərin daha sürətli həll olunması
✅ VIP Trading qrupuna pulsuz giriş (özəl dərslər və canlı trade sessiyaları)
✅ Böyük mükafatlı yarışlarda iştirak imkanı
✅ XP xalları qazanaraq məşhur trading kitablarını və e-kitabları əldə etmək
✅ Mentor və komandamızla birbaşa əlaqə saxlamaq imkanı
✅ XM-in təqdim etdiyi bonus kampaniyaları və xüsusi təkliflərdən yararlanmaq
✅ Gələcəkdə təqdim olunacaq bütün layihələr, tədbirlər və imkanlardan faydalanmaq
