Margin nədir?
Tradingdə Leverage mövzusunu öyrəndikdən sonra qarşına çıxacaq ən vacib anlayışlardan biri Margin-dir. MetaTrader 5-də əməliyyat açdıqdan sonra hesab məlumatlarına baxanda Balance, Equity, Margin, Free Margin və Margin Level kimi müxtəlif göstəricilər görəcəksən. İlk baxışda bunlar bir az qarışıq görünə bilər, amma Margin anlayışını başa düşdükdən sonra digərlərini öyrənmək çox daha asan olacaq.
Sadə dillə desək, Margin əməliyyatı açıq saxlamaq üçün broker tərəfindən hesabındakı vəsaitin müəyyən hissəsinin təminat kimi ayrılmasıdır. Bu pul brokerə ödənilən komissiya deyil və hesabından yoxa çıxmır. Sadəcə əməliyyat açıq olduğu müddətdə həmin vəsaitin bir hissəsi margin kimi istifadə olunur.
Margin necə işləyir?
Bunu sadə nümunə ilə başa düşək. Təsəvvür et ki, trading hesabında 1000 dollar balansın var. Sən XAU/USD üzrə əməliyyat açırsan və həmin əməliyyatı saxlamaq üçün 100 dollar margin tələb olunur.
Bu zaman hesabındakı 1000 dolların 100 dolları həmin açıq mövqe üçün margin kimi ayrılır. Bu o demək deyil ki, 100 dollar itirmisən. Sadəcə həmin vəsait açıq əməliyyat üçün təminat kimi istifadə olunur.
Əməliyyat bağlandıqdan sonra həmin margin azad olunur və başqa əməliyyatlar üçün yenidən istifadə edilə bilər.
Margin niyə lazımdır?
Margin anlayışının yaranmasının əsas səbəblərindən biri Leverage-dir. Əvvəlki məqalədə danışdığımız kimi, leverage sənə hesabındakı vəsaitdən daha böyük mövqe idarə etməyə imkan verir. Broker isə həmin mövqenin açılması üçün hesabında müəyyən miqdarda vəsaitin olmasını tələb edir.
Məhz bu tələb olunan vəsait Margin-dir.
Sadə formada:
Leverage → daha böyük mövqe açmağa imkan verir.
Margin → həmin mövqeni açmaq üçün tələb olunan təminatdır.
Bu iki anlayış bir-biri ilə birbaşa əlaqəlidir.
Leverage və Margin arasında əlaqə nədir?
Leverage artdıqca eyni həcmdə əməliyyat açmaq üçün tələb olunan margin adətən azalır. Bunu sadə nümunə ilə izah edək.
Təsəvvür et ki, 10.000 dollarlıq mövqe açmaq istəyirsən.
1:10 leverage → təxminən 1000 dollar margin
1:100 leverage → təxminən 100 dollar margin
1:500 leverage → təxminən 20 dollar margin
Yəni leverage yüksəldikcə eyni mövqeni açmaq üçün lazım olan margin azalır. Amma burada çox vacib bir məsələ var: Marginin azalması əməliyyatın riskinin avtomatik azalması demək deyil.
Böyük mövqe yenə də böyük mövqedir. Qiymət sənin əksinə hərəkət etdikdə qazanc və zərər istifadə etdiyin lot ölçüsünə uyğun dəyişəcək.
Margin və Lot arasında əlaqə nədir?
Lot böyüdükcə açdığın mövqenin həcmi də böyüyür. Mövqe böyüdükcə isə adətən daha çox margin tələb olunur.
Məsələn, eyni XAU/USD qiymətində 0.01 lot əməliyyat üçün tələb olunan margin daha az ola bilər. 0.10 lot üçün daha çox, 1.00 lot üçün isə bundan da böyük margin lazım ola bilər.
Buna görə balansı kiçik olan hesabda çox böyük lot açmağa çalışdıqda MT5 əməliyyatı açmağa icazə verməyə bilər. Çünki hesabında həmin mövqe üçün kifayət qədər sərbəst vəsait olmaya bilər.
Margin pul itkisi deməkdir?
Xeyr. Bu, yeni başlayanların Margin haqqında ən çox qarışdırdığı məsələlərdən biridir.
Margin zərər deyil. Margin komissiya deyil. Margin brokerə verdiyin pul da deyil.
Margin sadəcə açıq əməliyyat üçün hesabında ayrılan vəsaitdir. Məsələn, 1000 dollar balansın var və 100 dollar Margin istifadə olunur. Bu o demək deyil ki, balansın 900 dollar olub. Balansın yenə 1000 dollar ola bilər.
Sadəcə həmin vəsaitin 100 dolları açıq mövqenin təminatı üçün istifadə olunur. Əməliyyat bağlandıqda isə həmin margin azad edilir.
Birdən çox əməliyyat açdıqda Margin nə olur?
Əgər eyni anda birdən çox əməliyyat açırsansa, ümumi istifadə olunan margin arta bilər. Məsələn, birinci əməliyyat üçün 100 dollar margin istifadə olunur, daha sonra ikinci əməliyyat açırsan və onun üçün də əlavə margin tələb olunur.
Belə davam etdikcə hesabındakı sərbəst vəsait azalır. Bu səbəbdən balansında 1000 dollar görməyin o demək deyil ki, istədiyin qədər əməliyyat aça bilərsən.
Açıq mövqelərin artdıqca istifadə olunan margin də dəyişir.
MT5-də Margin harada görünür?
MetaTrader 5 platformasında açıq əməliyyatların olduqda hesab məlumatlarının göstərildiyi hissədə Margin göstəricisini görə bilərsən. Burada adətən bir neçə əsas rəqəm olur:
Balance
Equity
Margin
Free Margin
Margin Level
Bunların hamısı bir-biri ilə əlaqəlidir.
Balance hesabındakı balansı göstərir. Equity açıq əməliyyatlarının cari qazanc və zərəri nəzərə alınmaqla hesabının hazırkı dəyərini göstərir. Margin açıq mövqelər üçün ayrılmış vəsaitdir.
Free Margin isə yeni əməliyyatlar açmaq və mövcud əməliyyatların hərəkətinə tab gətirmək üçün qalan sərbəst vəsaitlə əlaqəlidir. Margin Level isə hesabındakı margin vəziyyətini faizlə göstərən göstəricidir.
Bunların hər birini növbəti məqalələrdə ayrıca və daha detallı öyrənəcəyik.
Margin niyə trader üçün vacibdir?
Margin vəziyyətini başa düşmək hesabını düzgün idarə etmək üçün vacibdir. Əgər çox sayda böyük əməliyyat açırsansa, istifadə olunan margin arta və sərbəst vəsaitin azala bilər.
Bazar sənin əksinə hərəkət etdikdə Equity də aşağı düşə bilər. Bu vəziyyət davam edərsə, Margin Level də aşağı düşə bilər.
Margin vəziyyətini ümumiyyətlə nəzərə almadan böyük lotlarla çox sayda əməliyyat açmaq hesabını təhlükəli vəziyyətə sala bilər. Buna görə peşəkar trading yalnız hansı istiqamətə Buy və ya Sell açacağını bilməkdən ibarət deyil. Hesabının daxilində baş verənləri də başa düşməlisən.
Margin Call ilə Margin eyni şeydir?
Xeyr. Margin və Margin Call fərqli anlayışlardır.
Margin açıq əməliyyatların üçün ayrılmış təminatdır. Margin Call isə hesabındakı margin vəziyyəti müəyyən kritik səviyyəyə yaxınlaşdıqda yaranan xəbərdarlıq anlayışıdır.
Yəni Margin normal trading prosesinin bir hissəsidir. Margin Call isə hesabındakı riskin artıq yüksəldiyini göstərən vəziyyətdir.
Margin Call haqqında ayrıca məqalədə daha detallı danışacağıq.
Margin və Stop Out eyni şeydir?
Xeyr. Bunları da qarışdırmaq olmaz.
Margin əməliyyat açmaq üçün istifadə olunan təminatdır. Stop Out isə hesabındakı margin səviyyəsi brokerin müəyyən etdiyi həddə düşdükdə açıq mövqelərin məcburi bağlanmağa başlaya biləcəyi vəziyyətdir.
Yəni bunlar bir-biri ilə əlaqəli anlayışlardır, amma eyni şey deyillər.
Ardıcıllığı belə düşün:
Margin
Free Margin
Margin Level
Margin Call
Stop Out
Bunları bir-bir öyrəndikdə MT5-də hesab məlumatları sənə artıq qarışıq görünməyəcək.
Yeni başlayanların etdiyi səhvlər
Yeni başlayanların etdiyi ən böyük səhvlərdən biri Margin-i əlavə xərc hesab etməkdir. Əməliyyat açırlar, MT5-də Margin bölməsində müəyyən məbləğ görürlər və həmin pulun hesablarından çıxıldığını düşünürlər. Halbuki bu vəsait sadəcə açıq mövqe üçün ayrılıb.
Digər böyük səhv yüksək leverage olduğu üçün həddindən artıq böyük mövqelər açmaqdır. Trader görür ki, əməliyyat açmaq üçün az margin tələb olunur və düşünür ki, daha böyük lot aça bilər.
Texniki olaraq bunu etmək mümkün ola bilər, amma mümkün olması düzgün olduğu demək deyil. Risk həmişə balansına, Stop Loss məsafəsinə və istifadə etdiyin lota uyğun hesablanmalıdır.
Başqa bir səhv isə bütün Free Margin-i istifadə edərək hesabda demək olar ki, sərbəst vəsait saxlamamaqdır. Bazar hər zaman sənin istədiyin istiqamətdə getməyəcək. Hesabda kifayət qədər sərbəst vəsaitin olması risk idarəetməsinin vacib hissəsidir.
Nəticə
Margin tradingdə açıq mövqeləri saxlamaq üçün hesabındakı vəsaitin müəyyən hissəsinin təminat kimi ayrılmasıdır.
Margin xərc deyil. Margin zərər deyil. Margin brokerə ödənilən komissiya deyil.
Əməliyyat açıq olduğu müddətdə istifadə olunan təminatdır və mövqe bağlandıqda həmin margin azad olunur.
Margin-i başa düşmək Leverage, Free Margin, Margin Level, Margin Call və Stop Out anlayışlarını öyrənmək üçün əsasdır. Əgər bunların hamısını düzgün başa düşsən, MetaTrader 5-də hesabının vəziyyətinə baxanda gördüyün rəqəmlərin nə demək olduğunu artıq rahat şəkildə anlayacaqsan.
Növbəti məqalədə Free Margin nədir? mövzusunu izah edəcəyik və hesabında yeni əməliyyat açmaq üçün nə qədər sərbəst vəsait qaldığını necə başa düşəcəyimizi öyrənəcəyik.
Tradingə başlamağa hazırsan?
Əgər tradingə mənimlə birlikdə başlamaq və təqdim etdiyimiz bütün üstünlüklərdən yararlanmaq istəyirsənsə, aşağıdakı link vasitəsilə XM brokerində hesab aça bilərsən.
👉 Qeydiyyat Linki: https://affs.click/cKyd5
Bu link vasitəsilə qeydiyyatdan keçən istifadəçilər aşağıdakı üstünlüklərdən yararlanırlar:
✅ Brokerlə bağlı problemlərin daha sürətli həll olunması
✅ VIP Trading qrupuna pulsuz giriş (özəl dərslər və canlı trade sessiyaları)
✅ Böyük mükafatlı yarışlarda iştirak imkanı
✅ XP xalları qazanaraq məşhur trading kitablarını və e-kitabları əldə etmək
✅ Mentor və komandamızla birbaşa əlaqə saxlamaq imkanı
✅ XM-in təqdim etdiyi bonus kampaniyaları və xüsusi təkliflərdən yararlanmaq
✅ Gələcəkdə təqdim olunacaq bütün layihələr, tədbirlər və imkanlardan faydalanmaq
