Free Margin nədir?
Əvvəlki məqalədə Margin anlayışını öyrəndik. Dedik ki, əməliyyat açdıqda hesabındakı vəsaitin müəyyən hissəsi həmin əməliyyatı saxlamaq üçün Margin kimi ayrılır. İndi isə bunun davamı olan Free Margin anlayışına baxaq.
Sadə dillə desək, Free Margin açıq əməliyyatlar üçün istifadə olunan Margin çıxıldıqdan sonra hesabında qalan sərbəst vəsaitdir. Bu vəsaitdən yeni əməliyyat açmaq üçün istifadə edə bilərsən və eyni zamanda açıq əməliyyatlarının zərərinə qarşı hesabında müəyyən boşluq yaradır.
Yəni Margin istifadə olunan vəsaitdirsə, Free Margin hələ sərbəst qalan vəsaitdir.
Free Margin necə hesablanır?
Free Margin-i başa düşmək üçün əvvəlcə Equity anlayışını bilməliyik. Equity hesabının həmin andakı real vəziyyətini göstərir. Açıq əməliyyatların qazancdadırsa, Equity arta bilər. Açıq əməliyyatların zərərdədirsə, Equity azala bilər.
Free Margin isə sadə şəkildə belə hesablanır:
Free Margin = Equity - Margin
Məsələn:
Equity: 1000 USD
Margin: 100 USD
Free Margin: 900 USD
Yəni 1000 dollar Equity-n var və bunun 100 dolları açıq əməliyyat üçün Margin kimi istifadə olunur. Geridə qalan 900 dollar isə Free Margin-dir.
Balance ilə Equity eyni şeydir?
Xeyr. Bu iki anlayışı qarışdırmaq olmaz.
Balance bağlanmış əməliyyatlardan sonra hesabında olan balansdır. Equity isə açıq əməliyyatlarının hazırkı qazanc və zərərini də nəzərə alır.
Məsələn:
Balance: 1000 USD
Açıq əməliyyat: -100 USD
Equity: 900 USD
Əgər istifadə olunan Margin 100 USD-dirsə:
Free Margin = 900 - 100
Free Margin = 800 USD
Gördüyün kimi, balansın hələ 1000 dollar olsa da, açıq əməliyyatın zərərdə olduğu üçün Free Margin artıq aşağı düşüb.
Əməliyyat qazancda olduqda Free Margin nə olur?
Əməliyyatların qazanca keçdikcə Equity yüksəlir. Equity yüksəldikdə isə digər şərtlər eyni qaldığı halda Free Margin də arta bilər.
Məsələn:
Balance: 1000 USD
Açıq əməliyyatın qazancı: +200 USD
Equity: 1200 USD
Margin: 100 USD
Free Margin: 1100 USD
Yəni açıq əməliyyat qazancda olduğu üçün hesabının hazırkı dəyəri artıb və bununla birlikdə Free Margin də yüksəlib.
Əməliyyat zərərdə olduqda Free Margin nə olur?
Burada Free Margin-in niyə vacib olduğunu daha yaxşı görə bilərik. Açıq əməliyyatların zərərə getdikcə Equity aşağı düşür. Equity aşağı düşdükcə Free Margin də azalır.
Məsələn:
Balance: 1000 USD
Açıq zərər: -400 USD
Equity: 600 USD
Margin: 100 USD
Free Margin: 500 USD
Əgər zərər daha da böyüsə, Equity və Free Margin aşağı düşməyə davam edə bilər. Məhz buna görə açıq əməliyyatların zərəri yalnız ekranda gördüyün mənfi rəqəm deyil. Həmin zərər hesabının yeni əməliyyat açmaq və mövcud mövqeləri saxlamaq imkanına da təsir edir.
Free Margin niyə vacibdir?
Free Margin hesabının nə qədər rahat vəziyyətdə olduğunu anlamağa kömək edən göstəricilərdən biridir. Əgər kifayət qədər Free Margin varsa, hesabında yeni əməliyyatlar açmaq üçün daha çox sərbəst vəsait olur.
Əgər Free Margin çox aşağı düşübsə, hesabın daha həssas vəziyyətə düşə bilər. Bazar açıq əməliyyatlarının əksinə hərəkət etməyə davam etdikdə vəziyyət daha da pisləşə bilər.
Ona görə məqsəd bütün Free Margin-i istifadə etmək deyil. Hesabda müəyyən sərbəst vəsait saxlamaq vacibdir.
Free Margin və Margin arasında fərq nədir?
Bunu çox sadə yadda saxlaya bilərsən:
Margin = açıq əməliyyatlar üçün istifadə olunan vəsait.
Free Margin = sərbəst qalan vəsait.
Məsələn:
Equity: 1000 USD
Margin: 200 USD
Free Margin: 800 USD
Burada 200 dollar açıq mövqelər üçün istifadə olunur, 800 dollar isə sərbəstdir. Bu iki rəqəm hesabının vəziyyətini başa düşmək üçün birlikdə nəzərə alınmalıdır.
Free Margin yeni əməliyyat açmağa necə təsir edir?
Yeni əməliyyat açmaq istədikdə həmin əməliyyat üçün müəyyən Margin tələb olunur. Əgər hesabında kifayət qədər Free Margin yoxdursa, broker yeni mövqenin açılmasına icazə verməyə bilər.
Məsələn, yeni əməliyyat üçün 200 dollar Margin tələb olunur, amma hesabında cəmi 100 dollar uyğun sərbəst vəsait qalıb. Belə vəziyyətdə əməliyyatın açılmaması mümkündür.
Yəni balansında pul görməyin təkbaşına kifayət deyil. Əsas məsələlərdən biri hesabında nə qədər Free Margin qalmasıdır.
Böyük Lot Free Margin-ə necə təsir edir?
Lot böyüdükcə mövqenin ölçüsü də böyüyür. Böyük mövqe üçün daha çox Margin tələb oluna bilər. Daha çox Margin istifadə etdikdə isə Free Margin azalır.
Məsələn, kiçik lotla bir əməliyyat açırsan və hesabında kifayət qədər Free Margin qalır. Sonra böyük lotlarla bir neçə əlavə əməliyyat açırsan. Hər yeni mövqe əlavə Margin istifadə edə bilər və Free Margin getdikcə aşağı düşər.
Əgər bazar da eyni zamanda sənin əksinə hərəkət edirsə, vəziyyət daha sürətli pisləşə bilər. Buna görə “Broker mənə bu lotu açmağa icazə verir” demək həmin lotun sənin üçün düzgün olduğu demək deyil.
Free Margin sıfıra yaxınlaşsa nə baş verir?
Free Margin-in çox aşağı düşməsi hesab üçün xəbərdarlıq siqnalıdır. Bu, hesabında sərbəst vəsaitin azaldığını göstərir.
Belə vəziyyətdə yeni əməliyyat açmaq çətinləşə və ya mümkün olmaya bilər. Açıq əməliyyatların zərəri davam etdikdə Equity daha da aşağı düşə bilər. Bunun nəticəsində Margin Level də aşağı düşməyə başlayır.
Margin Level müəyyən kritik səviyyələrə çatdıqda isə Margin Call və daha sonra Stop Out kimi vəziyyətlərlə qarşılaşmaq mümkündür.
Ona görə bu anlayışları ardıcıllıqla öyrənirik:
Margin
Free Margin
Margin Level
Margin Call
Stop Out
Bunların hamısı bir-biri ilə əlaqəlidir.
Bütün Free Margin-i istifadə etmək düzgündür?
Xeyr. Hesabında Free Margin olması o demək deyil ki, onun hamısını istifadə edib maksimum sayda əməliyyat açmalısan. Bu, yeni başlayanların etdiyi təhlükəli səhvlərdən biridir.
Trader hesabında sərbəst vəsait görür və düşünür: “Deməli, bir əməliyyat da aça bilərəm.” Sonra başqa bir əməliyyat açır, sonra birini də açır. Nəticədə istifadə olunan Margin artır, Free Margin azalır və bazarın kiçik əks hərəkəti belə hesabı çətin vəziyyətə sala bilər.
Tradingdə məqsəd hesabın bütün imkanlarından maksimum istifadə etmək deyil. Məqsəd riski nəzarətdə saxlamaqdır.
MT5-də Free Margin harada görünür?
MetaTrader 5 platformasında açıq əməliyyatların olduqda hesab məlumatları bölməsində Free Margin göstəricisini görə bilərsən. Adətən burada bunlar göstərilir:
Balance
Equity
Margin
Free Margin
Margin Level
Bu rəqəmlərə birlikdə baxdıqda hesabının vəziyyəti haqqında daha aydın təsəvvür əldə edə bilərsən. Xüsusilə çox sayda əməliyyat açırsansa və ya böyük lotlarla trading edirsənsə, bu göstəriciləri izləmək daha vacib olur.
Yeni başlayanların etdiyi səhvlər
Yeni başlayanların etdiyi əsas səhvlərdən biri Balance ilə Free Margin-i eyni şey hesab etməkdir. Hesabında 1000 dollar Balance görə bilərsən, amma açıq zərərlər və istifadə olunan Margin səbəbindən Free Margin bundan xeyli aşağı ola bilər.
Digər səhv bütün Free Margin-dən istifadə etməyə çalışmaqdır. Bu, hesabda bazarın əks hərəkətinə qarşı çox az boşluq saxlayır.
Başqa bir səhv isə yalnız qazanca baxıb hesab göstəricilərini ümumiyyətlə izləməməkdir. Tradingdə yalnız qrafiki oxumaq kifayət deyil. Hesabını da oxumağı bacarmalısan.
Nəticə
Free Margin açıq əməliyyatlar üçün istifadə olunan Margin çıxıldıqdan sonra hesabında qalan sərbəst vəsaitdir.
Sadə şəkildə:
Free Margin = Equity - Margin
Margin istifadə olunan vəsaitdir. Free Margin isə sərbəst qalan vəsaitdir.
Əməliyyatların qazanca getdikdə Free Margin arta bilər. Əməliyyatların zərərə getdikdə isə Free Margin azala bilər. Free Margin-i izləmək hesabının nə qədər rahat və ya riskli vəziyyətdə olduğunu daha yaxşı anlamağa kömək edir.
Ən vacibi isə budur: Hesabında Free Margin olması onun hamısını istifadə etməli olduğun demək deyil. Tradingdə məqsəd maksimum əməliyyat açmaq yox, kapitalını düzgün idarə etməkdir.
Növbəti məqalədə Margin Level nədir? mövzusunu izah edəcəyik və MT5-də gördüyün Margin Level faizinin hesabının vəziyyəti haqqında sənə nə dediyini öyrənəcəyik.
Tradingə başlamağa hazırsan?
Əgər tradingə mənimlə birlikdə başlamaq və təqdim etdiyimiz bütün üstünlüklərdən yararlanmaq istəyirsənsə, aşağıdakı link vasitəsilə XM brokerində hesab aça bilərsən.
👉 Qeydiyyat Linki: https://affs.click/cKyd5
Bu link vasitəsilə qeydiyyatdan keçən istifadəçilər aşağıdakı üstünlüklərdən yararlanırlar:
✅ Brokerlə bağlı problemlərin daha sürətli həll olunması
✅ VIP Trading qrupuna pulsuz giriş (özəl dərslər və canlı trade sessiyaları)
✅ Böyük mükafatlı yarışlarda iştirak imkanı
✅ XP xalları qazanaraq məşhur trading kitablarını və e-kitabları əldə etmək
✅ Mentor və komandamızla birbaşa əlaqə saxlamaq imkanı
✅ XM-in təqdim etdiyi bonus kampaniyaları və xüsusi təkliflərdən yararlanmaq
✅ Gələcəkdə təqdim olunacaq bütün layihələr, tədbirlər və imkanlardan faydalanmaq
